http://bizimhedef.az/ ru dunya - Bizimhedef.az DataLife Engine http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55447 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55447 ]]>

Amerikanın "George H.W. Bush" aviadaşıyıcısı Yaxın Şərqə gəlib.

"Bu barədə "Frans-Press" agentliyi amerikalı hərbçilərə istinadla məlumat yayıb.

Nəticədə regionda fəaliyyət göstərən iri Amerika hərbi gəmilərinin sayı üçə çatıb.

Yaxın Şərq üzrə məsul hərbi komandanlıq "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında göyərtəsi qırıcı təyyarələrlə dolu olan gəminin fotosunu paylaşaraq bildirib:

""George H.W. Bush" aviadaşıyıcısı aprelin 23-də Hind okeanında, ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) məsuliyyət zonasına daxil olub". ]]> vasif Fri, 24 Apr 2026 09:16:16 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55444 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55444 ]]>

Türkiyənin müdafiə sənayesində əldə olunan nailiyyətlər və eləcə də rəsmi Ankaranın həm regional, həm də qlobal məkanda öz hərbi-siyasi iradəsini möhkəmləndirməsi inkaredilməz reallıqdır... Rəsmi Ankaranın son illərdə yürütdüyü müstəqil xarici siyasətə paralel olaraq, Türkiyənin hərbi potensialının da güclənməsi beynəlxalq müstəvidə münasibətlər sisteminin arxitekturasında dəyişiklik ehtiyacı yaradır...
Son illərdə qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında olduqca ciddi dəyişikliklər baş verməyə başlayıb. Buna paralel olaraq, Türkiyənin müdafiə sənayesi sahəsində əldə etdiyi böyük uğurlar da beynəlxalq diqqəti birbaşa öz üzərinə çəkməkdədir. Və bu baxımdan, NATO-nun baş katibi Mark Rüttenin “Türkiyə müdafiə sənayesi sahəsində böyük inqilab edib” açıqlaması sadəcə, siyasi-diplomatik bir jest deyil, məhz daha genişmiqyaslı geopolitik reallığın açıq ifadə olunması kimi də qəbul oluna bilər.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, rəsmi Ankaranın milli hərbi-sənaye kompleksini inkişaf etdirmək qərarı vaxtilə Türkiyənin xüsusi ehtiyaclarından qaynaqlanmışdı. Belə ki, onilliklər boyu ABŞ və Qərbin ən müasir, həm də çox bahalı silah sistemlərindən asılı vəziyyətdə olan rəsmi Ankara son illərdə bu istiqamət üzrə strateji kursunu dəyişməyə üstünlük verdi. Türkiyənin milli hərbi-sənaye kompleksinin formalaşdırılması prosesinə başlanıldı. Və bu siyasət nəticəsində Türkiyə artıq yalnız idxalçı deyil, eyni zamanda, yüksək texnologiyalı müasir silah sistemlərinin həm istehsalçısına, üstəlik həm də önəmli ixracatçısına çevrilib.

Xüsusilə də “Bayraktar TB2” kimi pilotsuz uçuş aparatları müasir dövrün hərbi münaqişələrində öz effektivliyini artıq dəfələrlə sübuta yetirib. Bu isə öz növbəsində Türkiyənin hərbi texnologiyalar sahəsində qlobal rəqabət qabiliyyətini də artırıb. Digər tərəfdən, buna paralel olaraq, Türkiyə “TAI TF Kaan” kimi ambisiyalı hərbi layihələr üzərində işləyərək, hava məkanında üstünlük qazanmaq istiqamətində də öz müstəqilliyini gücləndirməyə nail olub. Və bu önəmli prosesdə Türkiyənin “Baykar” kimi hərbi şirkətləri artıq qlobal məkanda da lokomotiv rolunu oynayır.

Bütün bunların sayəsində Türkiyə indi yalnız öz ordusunun döyüş qabiliyyətini və hərbi potensialını artırmaqla kifayətlənmir. Belə ki, rəsmi Ankara eyni zamanda, ən müasir müdafiə texnologiyalarının Türkiyədən kənara ixracı vasitəsilə geopolitik təsir imkanlarını ciddi şəkildə genişləndirməyə çalışır. Bu isə Türkiyənin beynəlxalq münasibətlər məkanında daha müstəqil və çoxvektorlu xarici siyasət yürütməsinə olduqca münbit şərait yaradır.

Təbii ki, Türkiyə hərbi-sənaye kompleksinin sürətli yüksəlişi rəsmi Ankaranın NATO çərçivəsində də təsir gücünü artırır və manevr məkanını daha da genişləndirir. Belə ki, NATO daxilində Türkiyənin rolu son vaxtlar ciddi dəyişikliklərə uğrayaraq, avanqard dövlət statusuna doğru transformasiya olunmaqdadır. Yəni, bu hərbi-siyasi alyansın cənub cinahının əsas dayaqlarından biri olan Türkiyə indi artıq yalnız coğrafi mövqeyinə görə deyil, həm də ən müasir texnoloji və hərbi imkanları baxımından da geostrateji əhəmiyyət daşıyır.

Bütün bunları nəzərə aldıqda, NATO-nun baş katibi Mark Rüttenin son açıqlaması bir tərəfdən Türkiyənin müdafiə sənayesində əldə etdiyi böyük nailiyyətlərin birmənalı çəkildə tanınaraq, etiraf edilməsi anlamı daşıyır. Digər tərəfdən isə bu, hazırda NATO-nun yeni təhlükəsizlik reallıqlarında Türkiyənin hərbi potensialına verilən strateji önəmin birbaşa göstəricisi də hesab oluna bilər. Və bu, o deməkdir ki, Türkiyə yaxın gələcəkdə həm NATO daxilində, həm də ümumiyyətlə, qlobal məkanda olduqca önəmli hərbi-siyasi iradə mərkəzlərindən birinə çevrilmək şansı qazanmağa başlayıb.

Digər tərəfdən, Türkiyənin Yaxın Şərqdə regional təsirinin sürətlə artmaqda olduğu da müşahidə edilir. Xüsusilə də Siriyanın böyük ölçüdə Türkiyənin nəzarəti altına keçməsi rəsmi Ankaranın həm regional, həm də qlobal məkanda hərbi-siyasi manevr imkanlarını daha da genişləndirir. Bəzi iddialara görə, rəsmi Ankara Suriyada qlobal miqyaslı yeni hərbi obyektin yaradılmasına da başlayıb, Və son vaxtlar ABŞ-ın Suriya ərazisindən öz hərbi bazalarını tədricən çıxararaq, İraqa daşıması da bu baxımdan, Türkiyənin maraqlarına cavab verməklə, bu ölkə üzərindən regional təsir mexanizmlərinin formalaşdırılması imkanlarını daha genişləndirir.

Maraqlıdır ki, bütün bu proseslər, xüsusilə də, Suriyadakı bəzi strateji obyektlərin Türkiyənin birbaşa hərbi idarəçiliyinə verilməsi Yaxın Şərqdə regional güc balansının dəyişməsinə yol açmaqdadır. Bu, eləcə də mövcud beynəlxalq münasibətlər konfiqurasiyasının məhz Türkiyənin birbaşa iştirakı ilə yenidən formalaşmasına münbit şərait yarada bilər. Və bu baxımdan, yaxın gələcəkdə rəsmi Ankaranın avanqard rolu vasitəsilə uzunmüddətli qlobal geostrateji razılaşmaların əldə olunması, eyni zamanda, daha genişmiqyaslı beynəlxalq koordinasiya prosesinə start verilməsi qətiyyən istisna deyil.

Göründüyü kimi, Türkiyənin müdafiə sənayesində əldə olunan nailiyyətlər və eləcə də rəsmi Ankaranın həm regional, həm də qlobal məkanda öz hərbi-siyasi iradəsini möhkəmləndirməsi inkaredilməz reallıqdır. Yəni, rəsmi Ankaranın son illərdə Qərbin embarqolarına bağlı “hərbi blokada”nı yararaq, Türkiyənin hərbi potensialını gücləndirməsi beynəlxalq müstəvidə münasibətlər sisteminin arxitekturasında dəyişiklik ehtiyacı yaradır. Və rəsmi Ankaranın dünyada öz mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirməsi, eləcə də, NATO səviyyəsində bu hərbi-siyasi uğurların birmənalı şəkildə etiraf olunması Türkiyənin artan geostrateji çəkisinin də göstərir.musavat.com ]]> vasif Fri, 24 Apr 2026 09:00:35 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55437 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55437 ]]>

Yaxın Şərqdə son illərdə formalaşan siyasi balans yenidən ciddi sınaq qarşısındadır. 2020-ci ildə ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə imzalanan “İbrahim sazişləri” İsrail ilə bəzi ərəb dövlətləri arasında diplomatik münasibətlərin normallaşması baxımından yeni mərhələ kimi təqdim olunurdu. Lakin regionda artan gərginliklər, xüsusilə İran ətrafında təhlükəsizlik böhranının dərinləşməsi bu prosesin gələcəyini sual altına alıb.
Musavat.com bildirir ki, “İbrahim sazişləri” ilk dəfə 2020-ci ildə ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə İsrail, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bəhreyn və Mərakeş arasında imzalanıb. Daha sonra Sudan və Misir də sənədə qoşulmuşdu.

İlk baxışdan “İbrahim sazişləri” Yaxın Şərqdə uzun illər davam edən düşmənçilik mühitini yumşaltmalı, iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar açmalı idi. BƏƏ, Bəhreyn və digər bəzi ölkələrin İsraillə münasibətləri normallaşdırması bu layihənin əsas uğur nümunələri sayılırdı. Lakin regionda təhlükəsizlik gündəliyinin dəyişməsi bu xətti arxa İran ətrafında baş verən hərbi-siyasi gərginliklər və İsrail–İran qarşıdurmasının kəskinləşməsi region dövlətlərini daha ehtiyatlı mövqeyə çəkdi. Diplomatik yaxınlaşma əvəzinə təhlükəsizlik narahatlıqları ön plana çıxdı. Nəticə etibarilə, “İbrahim sazişləri” formal olaraq qüvvədə qalsa da, onun genişlənmə dinamikası zəifləyib. Analitiklərin fikrincə, bu sənəd artıq əvvəlki kimi “siyasi normallaşma layihəsi” kimi deyil, daha çox məhdud çərçivəli və ehtiyatlı diplomatik format kimi qiymətləndirilir.
Qərb analitikləri hesab edirdilər ki, Azərbaycanın “İbrahim sazişləri”nə qoşulması regional sabitliyə mühüm töhfə verə, həm siyasi, həm iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirə, həm də ABŞ-nin Cənubi Qafqaz-Mərkəzi Asiya xəttində təsirini artıra bilər. Onların qənaətinə görə, Qazaxıstan, Azərbaycan və Özbəkistanın mümkün iştirakı müsəlman ölkələrinin İsraillə diplomatik münasibətlərini genişləndirməsi üçün təhlükəsiz model yarada bilərdi. Beləliklə, İran ətrafında yaranan müharibə və gərginliklər “İbrahim sazişləri”ni hüquqi olaraq arxivə göndərməsə də, onun siyasi təsir gücünü ciddi şəkildə azaldıb.
Deputat Asim Mollazadə isə Musavat.com-a bildirib ki, əksinə, sazişlə bağlı proses davam edəcək və imzalanması aktualdır: “Fərqli dinlər arasında əməkdaşlığa həsr olunan, bu istiqamətdə bölgədə sülh, əmin-amanlıq yaradan sazişlərin yaxşı gələcəyi var. Onları müharibələrlə məhv etmək mümkün deyil. Azərbaycanın min illərlə formalaşan xüsusiyyəti var - bütün dinlərə hörmət, qarşılıqlı əməkdaşlıq. Ona görə də bu saziş kifayət qədər perspektivi olan layihədir”. A.Mollazadə hesab edir ki, söhbət konkret olaraq Azərbaycan-İsrail əlaqələrindən gedirsə, iki ölkə arasında müxtəlif sahələri əhatə edən tərəfdaşlıq sazişləri mövcuddur: “Ona görə də ehtiyac olarsa, hamı ilə birgə bu sənədin imzalanması mümkündür. Ancaq ayrıca ehtiyac yoxdur. Çünki belə bir saziş olmayanda da Azərbaycanla İsrail arasında əməkdaşlıq inkişaf edir”.
Yada salaq ki, ötən ilin sonunda İsrailin xarici işlər naziri Bakıda səfərdə olarkən Azərbaycan XİN-nin rəhbəri Ceyhun Bayramov “İbrahim sazişləri” ilə bağlı suala cavab vermişdi. Nazir sazişi “bəzi ərəb dövlətləri ilə İsrail arasında əldə edilən razılaşma” adlandıraq bunları demişdi: “Bu razılaşma ilə İsraillə münasibəti olmayan ərəb dövlətləri İsraillə əlaqələr qurur. Bu, “İbrahim sazişləri” əsasında baş verirdi. Amma Azərbaycan və İsrail arasında çoxşaxəli münasibətlər var və bu münasibətlər uzun tarixə malikdir. Bu, ona görə də bizə bir qədər təəccüblü gəlir”.
“İbrahim sazişləri” 2020-ci ildə ABŞ prezidenti Donald Trampın birinci hakimiyyəti dövründə onun təşəbbüsü ilə hazırlanıb. ]]> vasif Thu, 23 Apr 2026 16:00:04 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55438 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55438 ]]>

Son həftələr İrəvanda Azərbaycanla münasibətlərin normallaşması prosesinə xələl gətirən mövqelər önə çıxmağa başlayıb. Paşinyan və komandası bu kimi anti-Azərbaycan mövqeləri müəyyən bəyanatlarla səngitməyə çalışsa da, İrəvandakı cəhənnəm yolçularının-revanşistlərin ağzını yummaq mümkün olmur. Paşinyan sülhdən, münasibətlərin normallaşdırılmasından, kommunikasiyaların açılmasından danışır, amma müxalifət tam fərqli əhvaldadır.
Maraqlıdır ki, Belçika və Niderland parlamentlərinin qərəzli qətnamələri Azərbaycanda ciddi etiraz doğursa da, Ermənistanın “bir ayağı gorda” siyasətçiləri, məsələn, Mirzoyan və ya Aloyan onun durumunu daha da pisləşdirə bilər. Tarix artıq sübut edib ki, onun üçün kritik məqamlarda heç kim onu xilas etməyə tələsmir. Ermənistanda qarşıdan gələn parlament seçkiləri fonunda siyasi səhnədə aktiv proseslər davam edir. Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkiləri ərəfəsində müşahidə olunan siyasi proseslər təkcə daxili rəqabətlə məhdudlaşmır.

Erməni nəşrləri xəbər verir ki, müxtəlif siyasi qüvvələrin bir araya gəlmək cəhdləri, yeni blokların formalaşdırılması və seçki öncəsi ittifaqlar regionda daha geniş geosiyasi mənzərənin bir parçası kimi qiymətləndirilir.
Bu proseslər fonunda Azərbaycanın maraqlarına qarşı yönəlmiş ritorikanın və siyasi mövqelərin güclənməsi açıq hiss edilir. Onların fikrincə, hakimiyyət xaricdə yaşayan ermənilərin seçkilərə selektiv şəkildə cəlb olunmasına çalışa bilər. Bu isə müəyyən risklər yaradır. Bütün bu proseslər fonunda Ermənistanda müxtəlif siyasi qüvvələrin bolşeviklər kimi “Azərbaycanın bütün düşmənləri, birləşin…” havasında olduqları birmənalıdır. Bu revanşist və anti-Azərbaycan ittifaqlarının hansı istiqamətdə formalaşacağı və regionda hansı nəticələrə səbəb olacağı isə yaxın aylarda daha aydın görünəcək.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini Samir Əsədli erməni müxalifətinin son akkordları vurduğunu düşünür. Onun fikrincə, bu seçkilərdə Paşinyanın qələbəsi revanşist ideyalarla silahlanan müxalifətin siyasi səhnədən gedişini böyük ölçüdə təmin etmiş olacaq. Partiya funksioneri hesab edir ki, müxalifətin təbliğatı Azərbaycanla qət edilən böyük sülh məsafəsini tormozlamaqdır: “Paşinyan doğru deyir ki, müxalifət "müharibə partiyası"dır. Çünki cəmiyyətə revanş əhvalı aşılanır. Halbuki ermənilər Azərbaycanın tranzit qadağasını götürməsinin müsbət nəticələrini görürlər. İndi əldə olunan bu sülh razılaşmasının pozulması ermənilərə nə qazandıracaq? Əgər üçüncü müharibəni istəyirlərsə, bunun nəticələri əvvəlkindən daha ağır ola bilər. Üstəlik, nə Rusiya, nə Fransa bu müharibəyə açıq dəstək verməyəcəklər. O baxımdan, erməni cəmiyyəti bu seçkilərdə geosiyasi reallığı qiymətləndirməlidir. Sadəcə, müxalifət seçki ərəfəsində bu təbliğatı gücləndirir ki, cəmiyyəti ayağa qaldıra bilsin".
Milli Cəbhə Partiyasının sədr müavini Ehtiram Mehdiyev isə Azərbaycana qarşı aparılan kampaniyanı gözlənilən adlandırır. Onun fikrincə, seçkilərdə səs almağın əsas düsturu Paşinyanı Azərbaycana "xidmət"də ittiham etməkdir: “Ermənistanda müharibədən sonra keçirilən növbədənkənar seçkilərdə xalq Paşinyanı dəstəklədi. Amma indi siyasi mənzərə dəyişib və hakimiyyətin qarşısına Karapetyan çıxarılıb. O zaman rəqib keçmiş “Qarabağ klanı” idi. Ona görə də razıyam ki, Paşinyan üçün seçkiləri uduzmaq riski qalır. Sadəcə, onun da arqumentləri var ki, niyə səs almalıdır. Məsələn, sülh mətni paraflanıb, sərhəddə atəşkəs pozulmur, erməni əsgəri ölmür, Türkiyə ilə sərhədlərin açılması şansı var... Eyni zamanda, hakimiyyət müəyyən investisiyalar cəlb edir və sosial şəraiti normallaşdırmağa çalışır. Hər halda, ağır seçki olacaq və Paşinyanın məğlubiyyəti Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri üçün heç də yaxşı olmayacaq”. ]]> vasif Thu, 23 Apr 2026 15:30:04 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55434 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55434 ]]>

Avropa İttifaqı (Aİ) İran ətrafındakı münaqişə səbəbindən əlavə enerji xərcləri 24 milyard avro olub.

Bunu Avropa İttifaqının enerji komissarı Dan Yorgensen deyib.

Aİ komissarı bildirib ki, İranla bağlı münaqişənin başlanğıcından bəri Aİ-nin əlavə enerji xərcləri 24 milyard avroya çatıb. O əlavə edib ki, bu gündəlik təxminən 500 milyon avro edir.
O qeyd edib ki, xərclərin artması bütün Aİ ölkələrində, həm sənaye səviyyəsində, həm də əhali arasında hiss olunur. ]]> vasif Thu, 23 Apr 2026 11:40:21 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55433 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55433 ]]>

Türkiyə ABŞ üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən bir müttəfiqdir.

Bunu ABŞ-ın Türkiyədəki səfiri Tom Barrak deyib.
Amerikalı səfir bildirib ki, Türkiyə ABŞ-ın vacib aktivlərinə ev sahibliyi edir, NATO missiyalarına töhfə verir və ortaq təhdidlərə qarşı mübarizə aparır.
Ankaranın Moskvadan aldığı S-400 raketlərində gəldikdə amerikalıə diplomat deyib ki, S-400-ün alınması və F-35 proqramından çıxarılması ilə bağlı yaranan sanksiyalar münasibətləri lazımsız şəkildə gərginləşdirir, Rusiya isə bu vəziyyətdən faydalanır.

"S-400 məsələsi Prezident Tramp və Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasındakı güclü şəxsi münasibətlərə əsaslanaraq, dövlət katibi Rubionun incə diplomatiyası vasitəsilə bir neçə ay ərzində həll edilə bilər və həll edilməlidir”,- səfir qeyd edib.
Səfir S-400 məsələsinin diplomatiya yolu ilə həll edilə biləcəyini vurğulayıb və əlavə edib ki, Türkiyənin F-35 proqramına qayıtması NATO-nun qarşılıqlı fəaliyyətini gücləndirəcək. ]]> vasif Thu, 23 Apr 2026 11:36:55 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55429 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55429 ]]>

İran rəsmiləri ABŞ və İsrailin atəşkəs razılaşmalarını pozduğunu əsas gətirərək, Hörmüz boğazının nəqliyyat üçün açılmasının hazırda mümkün olmadığını bəyan ediblər.

İran parlamentinin rəhbəri Məhəmməd Baqer Qalibaf bildirib ki, ABŞ-nin İran limanlarına tətbiq etdiyi dəniz blokadası qlobal iqtisadiyyatı girov saxlamaq anlamına gəlir.

Onun sözlərinə görə, mövcud şəraitdə strateji boğazın təhlükəsiz fəaliyyəti təmin oluna bilməz.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian isə ölkəsinin danışıqlara açıq olduğunu vurğulayıb. O qeyd edib ki, öhdəliklərin pozulması, blokadalar və təhdidlər real diplomatik prosesin qarşısında əsas maneələrdir. Pakistanda keçirilməsi planlaşdırılan yeni sülh danışıqlarının isə hələ başlamadığı bildirilir.

Bölgədə gərginlik İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun Hörmüz boğazında iki yük gəmisini saxlamasından sonra daha da artıb. İran tərəfi “MSC Francesca” və “Epaminondas” adlı gəmilərin yoxlama məqsədilə dayandırıldığını açıqlayıb. Bildirilib ki, bu gəmilər icazəsiz əməliyyatlar aparıb və naviqasiya sistemlərinə müdaxilə edərək, boğazdan gizli şəkildə keçməyə cəhd göstərib.

Yunanıstanın xarici işlər naziri Yorqos Gerapetritis “Epaminondas” gəmisinə qarşı müdaxiləni təsdiqləsə də, gəminin tam ələ keçirilib-keçirilmədiyi ilə bağlı dəqiq məlumat verməyib.

Digər tərəfdən, bölgədə üç gəminin atəşə tutulduğu da bildirilir ki, bu da onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.

Qeyd edək ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə ABŞ-İran arasında qüvvədə olan atəşkəsin müddətinin qeyri-müəyyən vaxta qədər uzadıldığını açıqlayıb. Ağ Evin sözçüsü Kerolayn Levitt bu qərarın yeni son tarix müəyyən edilmədən qüvvədə qalacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton İranın gəmiləri ələ keçirməsini atəşkəsin pozulması kimi qiymətləndirmir, çünki həmin gəmilər ABŞ və ya İsrailə məxsus olmayıb.

Eyni zamanda, ABŞ Müdafiə Nazirliyi Hərbi Dəniz Qüvvələrinin katibi Con Felanın istefa verdiyini açıqlayıb. Onun yerinə müvəqqəti olaraq katib müavini Hunq Kao vəzifəni icra edəcək.

Bildirilir ki, Vaşinqton atəşkəs müddətini uzatmaqla İrana qarşı iqtisadi təzyiqləri artırmağa çalışır. Artan gərginlik fonunda qlobal enerji bazarlarında narahatlıq davam edir və bəzi regionlarda yanacaq qiymətlərində artım müşahidə olunur. ]]> vasif Thu, 23 Apr 2026 09:47:01 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55427 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55427 ]]>

İranda Atom Enerjisi Agentliyinin keçmiş əməkdaşı Mehdi Fərid İsrailə casusluq ittihamı ilə edam edilib.

“Bu barədə “Mizan” xəbər agentliyi məlumat yayıb.

Bildirilib ki, Fərid İranın həssas qurumlarından birinin daxili şəbəkəsinə sızmağa cəhd etməkdə və İsrailin kəşfiyyat xidməti “Mossad”la əməkdaşlıq edərək məxfi məlumatları ötürməkdə ittiham olunurdu.

Əlavə edilib ki, o, Atom Enerjisi Agentliyinin strukturu, obyektlərinin yerləşməsi, təhlükəsizlik vəziyyəti və əməkdaşları barədə məlumatları qarşı tərəfə verib.

Məhkəmə orqanları təqsirləndirilən şəxsin ittihamları etiraf etdiyini iddia etsə də, insan haqları təşkilatları prosesin şəffaf aparılmadığını bildirir. Hüquq müdafiəçiləri Fəridin müstəqil vəkilə çıxışının məhdudlaşdırıldığını və etirafların təzyiq altında əldə olunmuş ola biləcəyini qeyd edirlər.

“Hengaw” İnsan Hüquqları Təşkilatı isə fərqli iddialar irəli sürür. Təşkilatın məlumatına görə, Fərid, əslində, İsrail adına fəaliyyət göstərən şəxslərin təkliflərini rədd edib və bu barədə İranın təhlükəsizlik orqanlarına məlumat verib. Hətta onun aldığı vəsait və məlumatları rəsmi qurumlara təqdim etdiyi bildirilir.

Buna baxmayaraq, Fərid əvvəlcə “məlumat sızdırmaq” ittihamı ilə 10 il həbs cəzasına məhkum edilib, daha sonra isə prokurorluğun apellyasiya şikayətindən sonra hökm dəyişdirilərək, ölüm cəzası ilə əvəz olunub.

Məlumata görə, istintaq zamanı Fərid təhlükəsizlik orqanları ilə əməkdaşlıq etdiyini dəfələrlə vurğulasa da, bu məqam məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmayıb.

Qeyd edək ki, hüquq müdafiəçilərinin hesabatlarına əsasən, 2025-ci ildə İranda ən azı 1639 nəfər edam edilib ki, bu da son onilliklərdə ən yüksək göstəricilərdən biridir. Bu rəqəm əvvəlki illə müqayisədə əhəmiyyətli artım deməkdir.

Məlumata görə, son aylarda xüsusilə “Mossad”la əməkdaşlıq ittihamı ilə bir sıra şəxslər edam olunub. İran mediası həmçinin Tehranda etiraz aksiyaları və digər ittihamlarla əlaqədar daha bir neçə şəxsin edam edildiyini bildirib.

İran məhkəmə sisteminin rəhbərliyi isə ölkədə təhlükəsizlik vəziyyətini “tam müharibə şəraiti” kimi qiymətləndirərək, bu kateqoriyadan olan işlər üzrə cəzaların sərtləşdirilməsinə çağırış edib. ]]> vasif Thu, 23 Apr 2026 09:36:34 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55423 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55423 ]]>

Yaxın Şərq savaşı indi qlobal enerji təhlükəsizliyini, böyük güclər arasındakı qüvvələr balansını, beynəlxalq münasibətlər sisteminin gələcək strukturunu və s. önəmli faktorları birbaşa təsir altına salır... Ona görə də, mövcud situasiyada hələlik davam edən atəşkəs rejimi əslində, sülhə aparan yol deyil, məhz daha böyük hərbi qarşıdurma ehtimalının idarə olunduğu həssas keçid mərhələsi də hesab oluna bilər...
Yaxın Şərqdə hərbi böhran yeni və çoxvektorlu mərhələyə daxil olmuş kimi görünür. ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən atəşkəs rejiminin uzadıldığı elan edilsə də, bu prosesin real inkişaf istiqanətləri yeni hərbi əməliyyatlara hazırlığın genişlənməsi, siyasi-diplomatik təmasların isə qeyri-müəyyən nəticələri ilə xarakterizə olunur. Bu, hərbi böhranın artıq tədricən regional çərçivəni aşaraq, qlobal geopolitik və geoiqtisadi qarşıdurmanın sonrakı nəticələrinə birbaşa təsir göstərə biləcək əsas faktorlardan birinə çevrilməkdə olduğunu göstərir.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Ağ Ev sahibi Donald Tramp atəşkəs rejimini uzatdığını açıqlayıb. O, bu qərarın Pakistan rəhbərliyinin müraciəti əsasında verildiyini də bildirib. Ağ Ev sahibi açıqlamada İranın daxilində “ciddi parçalanma”nın mövcudluğunu və rəsmi Tehrana yeni təkliflər hazırlamaq üçün vaxt verildiyini vurğulasa da, ABŞ-ın buna paralel olaraq, savaşa hazırlığı atəşkəsin ümumiyyətlə, daha çox taktiki xarakter daşıdığı ilə bağlı şübhələr yaradır. Bu taktiki manevrlər isə klassik diplomatiyadan fərqli olaraq, “məcburetmə diplomatiyası” modelinə uyğun gəlir. Yəni, ABŞ hərbi təzyiqləri davam etdirir, ancaq həm də qarşı tərəfə “məhdud zaman pəncərəsi” də açılır.

Məsələ ondadır ki, Qərb mənbələrinin iddialarına görə, Pentagon Yaxın Şərqdə öz hərbi mövcudluğunu əhəmiyyətli dərəcədə artırmaqdadır. Belə ki, ABŞ-ın üçüncü aviadaşıyıcının da Yaxın Şərqə yönləndirilməsi, əlavə döyüş gəmilərinin və minlərlə hərbçinin bölgəyə yerləşdirilməsi, eləcə də, mümkün quru əməliyyatları üçün hazırlanan silahlı qüvvələrin cəmləşdirilməsi bu qarşıdurmanın yalnız siyasi-diplomatik müstəvidə getmədiyini göstərir. Ona görə də, belə genişmiqyaslı hərbi aktivlik İraq savaşı dövründən üzübəri ən böyük güc nümayişlərindən biri kimi qiymətləndirilir və Ağ Evdə eskalasiya variantının hələlik masadan qaldırılmadığını sübut edir.

Təbii ki, bütün bunları nəzərə alan İran tərəfi də ABŞ-ın addımlarını etimadsızlıqla qarşılayır. Rəsmi Tehran ABŞ-ın atəşkəsi uzatmasını “yeni hücum üçün vaxt qazanmaq cəhdi” kimi qiymətləndirir. İranın rəsmi dairələri ABŞ-ın dəniz blokadasını aradan qaldıracağı təqdirdə, danışıqlar masasına qayıtmağa hazır olduqlarının mesajını verir. Bu yanaşma onu göstərir ki, rəsmi Tehran diplomatiyanı yalnız təzyiqin azaldılması ilə paralel qəbul edir və “təhdid altında danışıqlar” modeli ilə razılaşmır.

Maraqlıdır ki, Yaxın Şərq savaşının ən önəmli tərəflərindən biri də onun geoiqtisadi mahiyyəti ilə bağlıdır. Çünki bu savaş ucbatından qapadılmış Hörmüz boğazı qlobal neft ticarətinin təxminən beşdə birinin keçdiyi strateji arteriyadır. Və ona görə də, bu marşrut üzərində yaranan istənilən hərbi təhlükə avtomatik olaraq, qlobal enerji bazarlarında qiymət artımına və qeyri-sabitliyə səbəb olur.

Digər tərəfdən, ABŞ prezidenti Donald Tramp İranın maliyyə baxımından, ciddi böhran yaşadığını və hər gün yüz milyonlarla dollar itirdiyini iddia edərək, rəsmi Tehrana qarşı iqtisadi təzyiq strategiyasını ön plana çəkir. Ağ Evin bu strategiyası hazırda əsasən iqtisadi sanksiyalar, ticarət marşrutunun blokadası və enerji ixracının məhdudlaşdırılması üzərində qurulub.

Ancaq İran isə buna cavab olaraq, enerji faktorunu strateji təzyiq alətinə çevirməyə çalışır. Çünki rəsmi Tehran üçün Hörmüz boğazı hazırda yalnız coğrafi məkan deyil, həm də qlobal enerji bazarlarına təsir imkanı verən olduqca önəmli mexanizmidir. Ona görə də, Yaxın Şərqdəki hərbi böhran artıq qlobal güclərin maraqlarının toqquşduğu əsas platformaya çevrilməyə başlayıb. Və bu hərbi böhrana münasibətdə Çin, Rusiya və Avropa Birliyinin tutduğu strateji mövqelərdə kəskin ziddiyyətlər mövcuddur.

Məsələ ondadır ki, Çin üçün hazırda əsas prioritet enerji təhlükəsizliyi və ticarət marşrutlarının qorunmasıdır. Ona görə də, Yaxın Şərqdə, eləcə də, digər regionlarda iqtisadi-ticari marşrutlar ətrafında sabitliyin təmin olunması Çin üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, rəsmi Pekin Çinə qarşı qlobal iqtisadi savaş açmış ABŞ-la açıq hərbi-siyasi qarşıdurmadan yayınaraq, daha çox iqtisadi-ticari təsir imkanlarını genişləndirməyə üstünlük verir.

Ancaq Rusiya isə Yaxın Şərq savaşı sayəsində qlobal məkanda geopolitik dividendlər əldə etməyə çalışır. ABŞ-ın diqqətinin bölünməsi və enerji qiymətlərinin artması Rusiya üçün əlavə imkanlar yaradır. Rusiya bu prosesi dolayı şəkildə dəstəkləyərək, öz geostrateji mövqeyini gücləndirməyə cəhd göstərir. Avropa Birliyinin üzləşdiyi situasiya isə daha həssasdır. Çünki Avropa Birliyi həm enerji təhlükəsizliyi, həm də ABŞ ilə siyasi bağlılıq arasında balans yaratmağa məcburdur. Və hərbi eskalasiya prosesi hazırda Avropa iqtisadiyyatına birbaşa təsir göstərir.

Bütün bunlara baxmayaraq, Yaxın Şərq savaşının davam etdirilməsi baxımından, İranla yanaşı, ABŞ-ın hərbi potensialı da müəyyən şübhələrə yol açmağa başlayıb. Belə ki, “Center for Strategic and International Studies”in (CSIS) hesabatına görə, ABŞ-ın yüksək dəqiqlikli raket sistemləri üzrə ehtiyatları əhəmiyyətli dərəcədə azalıb və onların tam şəkildə bərpası üçün 4-5 ilə yaxın zaman lazımdır. Əslində, bu önəmli faktor Ağ Evin dərhal genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlamamasının əsas səbəbini izah edir. Yəni, hazırda ABŞ üçün “atəşkəs” yalnız siyasi-diplomatik deyil, həm də hərbi-logistik zərurət xarakteri daşıyır.

Göründüyü kimi, Yaxın Şərq savaşı indi qlobal enerji təhlükəsizliyini, böyük güclər arasındakı qüvvələr balansını, beynəlxalq münasibətlər sisteminin gələcək strukturunu və s. önəmli faktorları birbaşa təsir altına salır. Ona görə də, indiki mərhələdə atəşkəs əslində, sülhə aparan yol deyil, məhz daha böyük hərbi qarşıdurma ehtimalının idarə olunduğu həssas keçid dövrüdür. Bu baxımdan, Yaxın Şərqdə hərbi əməliyyatların yenidən bərpa olunma ehtimalı da qətiyyən istisna deyil. Və əgər, bu ehtimal reallaşarsa, Ağ Ev sahibi Donald Trampın “atəşkəs” şifrəsi ilə gizlətdiyi qorxunc plan, yəni, ABŞ-ın Yaxın Şərqi dünyanın “barıt çəlləyi”nə çevirmək niyyəti baş tuta bilər.musavat.com ]]> vasif Thu, 23 Apr 2026 09:11:07 +0400 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55405 http://bizimhedef.az/index.php?newsid=55405 ]]>

İrandakı qeyri-müəyyənlik və gərginliyin ölkəmizə təsirləri; diplomatiya, yoxsa yeni savaş?

Aprelin 21-də İranla atəşkəs müddətinin başa çatması siyasi və hərbi dairələrdə yeni suallar doğurur: bundan sonra vəziyyət necə dəyişəcək, gərginlik artacaqmı, yoxsa yeni diplomatik mərhələ başlayacaq? Mediada yayılan məlumatlara görə, hər iki tərəf müqaviləni uzatmağa hazırdır. Atəşkəs rejiminin başa çatması, ilk növbədə, tərəflərin üzərindəki formal məhdudiyyətlərin zəifləməsi kimi qiymətləndirilir. Bu, avtomatik olaraq genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların başlayacağı anlamına gəlməsə də, risklərin artması ehtimalını gündəmə gətirir. Xüsusilə sərhəd xəttində hər hansı insidentlərin qarşısının alınması daha çətin ola bilər.

Ekspertlərin fikrincə, belə məqamlarda iki əsas ssenari ortaya çıxır. Birincisi, tərəflərin yenidən danışıqlar masasına qayıtması və atəşkəsin ya uzadılması, ya da yeni formatda rəsmiləşdirilməsidir. İkincisi isə lokal toqquşmaların artması və vəziyyətin nəzarətdən çıxma riskidir. Regionda mövcud geosiyasi maraqlar da prosesi daha mürəkkəb edir. Böyük güclərin mövqeyi, vasitəçilik təşəbbüsləri və regional təhlükəsizlik mexanizmləri bu mərhələdə həlledici rol oynaya bilər. Atəşkəsin bitməsi ilə ən çox diqqət çəkən məqam cəbhə xəttində mümkün dəyişikliklərdir. Kiçikmiqyaslı insidentlər, qarşılıqlı ittihamlar və gərginlik artımı ehtimalı istisna edilmir. Bununla belə, tərəflərin böyükmiqyaslı hərbi eskalasiyadan çəkinməsi də real ssenarilərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Əgər diplomatik kanallar açıq qalarsa, yeni danışıqlar mərhələsi mümkün ola bilər. Əks halda isə regionda gərginliyin artması riski qalır. ABŞ prezidenti “Bloomberg”ə verdiyi son açıqlamada İranla atəşkəsin uzadılması ehtimalının az olduğunu deyib. Tramp bildirib ki, Hörmüz boğazı yekun razılaşma əldə olunana qədər bağlı qalacaq. O, vitse-prezident Vensin danışıqları davam etdirmək üçün İslamabada gedəcəyini və Vaşinqton vaxtı ilə çərşənbə axşamına (bu gün - red.) kimi hər şeyin məlum olacağını deyib...

Azərbaycanın yaxın qonşuluğunda formalaşan yeni qeyri-müəyyənlik mühiti həm diplomatik proseslərin davamlılığı, həm də mümkün gərginlik riskləri baxımından diqqətlə izlənilməlidir. Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi nəzərə alındıqda, regiondakı hər bir dəyişiklik birbaşa və ya dolayı şəkildə ölkənin təhlükəsizlik və iqtisadi maraqlarına təsir göstərə bilər.

Professor Elxan Mirzəyevin sözlərinə görə, Azərbaycan üçün vacib olan sərhədlərində hərbi eskalasiyalara son qoyulmasıdır. Bunun regionda sonradan hansı siyasi konfiqurasiya yaradacağını ikinci dərəcə əhəmiyyətli hesab edən mütəxəssisin fikrincə, əsas atəşkəsin dayanıqlı olmasıdır: “İrana hücum Azərbaycana təsirlərini göstərməyə bilməzdi. Biz siyasi-iqtisadi və digər komponentləri qeyd edə bilərik. Əvvəlcə ilk təsir Naxçıvana dronla hücum oldu. Bundan əlavə, hibrid təhdidlər və Azərbaycan əleyhinə təbliğat başladı, bizi İsrailə zərbələr üçün şərait yaratmaqda ittiham edənlər oldu. İqtisadi təsir isə enerji qiymətlərində öz əksini tapdı. Nəhayət, sərhəddən təxliyə həyata keçirildi. Yəni İrana qarşı müharibənin davam etməsi heç bir halda maraqlarımıza uyğun deyil, çünki qonşuda yanğın varsa, onun bizə düşməsi riski həmişə qalır. Ona görə də Azərbaycan bu gəginliyin tezliklə başa çatmasını istəyir”.

Professor əlavə edib ki, atəşkəsin uzadılması ehtimalı da yüksəkdir və rəsmi Bakının gözləntiləri bu yöndədir: “ABŞ-dən bəyanatlar isə qorxu yaratmaq məqsədi güdür. Hərbi əməliyyatların bərpası tərəflərə sərf etmir. Bu, güc və maliyyə itkisi deməkdir. İran da bəzi şərtləri qəbul etməyə məcburdur. Çünki hakimiyyət çoxlu qan itirib və zəifləyib. Yəni Tehran hakimiyyəti hücumların bərpasının tərəfdarı deyil. İran indi yaralarını sağaldır. Belə vəziyyətdə yenidən bombardman edilməsi ölkəni daha da çökdürər. Yəni bu çöküş həm iqtisadi cəhətdən təsirini göstərəcək, həm də rejimin olan-qalan dayaqlarını da laxladacaq. Digər bir tərəfdən, bu müharibənin pərdəarxasında ABŞ-Çin qarşıdurması dayanır. Biz hələ də qəbul etmək istəmirik ki, əslində ABŞ İranla savaşmır. Hazırda Çinin proksi gücü İrandır. İranın proksi gücləri isə "Hizbullah" və Yaxın Şərqdə olan digər silahlı birləşmələrdir. Hazırda ABŞ Çinlə proksi müharibə aparmaqdadır. Əfsuslar olsun ki, qonşuluğumuzda gərginlik tezliklə yekunlaşana oxşamır. Bu da bizi təhlükəsizlik sahəsində addımlarımızı daha da gücləndirməyə vadar edir".

Siyasi təhlilçi Asif Nərimanlıya görə, Tramp yenidən “bombalamaq”la təhdid edir, lakin bu, Tehranın danışıqlara gəlməsi və razılaşması üçün edilən xəbərdarlıqdır, reallıqda isə yeni hücumların hədəflərə çatmaqda effektiv olacağı ehtimalı zəif görünür: “Hətta infrastrukturun dağıdılması belə rejimi təslim olmağa sövq etməyəcək. Hörmüzün blokadasının davam etdirilməsinə gəlincə, bu, nəzəri baxımdan, effektiv addımdır, lakin praktikida çətinliklər də var. İran blokadaya cavab olaraq, Hörmüzdən keçidə maneələri davam etdirəcək və proses uzun müddət davam edərsə, enerji bazarında vəziyyət nəzarətdən çıxa bilər. Odur ki, İran bu situasiyanı xeyrinə çevirmək, ABŞ-ni dəniz blokadasına son qoymağa məcbur etmək niyyətindədir”.

Siyasi şərhçinin ehtimalı budur ki, ABŞ-nin mümkün gedişi genişmiqyaslı hücumları bərpa etmək yox, İran gəmilərini “ovlamaq” ola bilər: “İran gəmisinə edilən hücum da buna hesablanmışdı və danışıqlardan imtina edən Tehrana təzyiq xarakteri daşıyırdı. İranın İslamabad görüşündən imtina etməsi öncə rəsmi formada elan edilməsə də, rejimin informasiya resurslarında yayıldı, ABŞ də gəmiyə hücumla cavab verdi. İstisna deyil ki, analoji addımlar genişləndirilmiş formada davam edə bilər, çünki hər iki tərəf diplomatik masada əlini gücləndirmək və qarşı tərəfi geri çəkilməyə məcbur etmək üçün mümkün rıçaqlardan istifadə edir. Məqsəd genişmiqyaslı müharibədən qaçmaqdır, lakin kifayət qədər kövrək olan situasiya toqquşma riskini artırır”. ]]> vasif Wed, 22 Apr 2026 16:00:03 +0400