Vaşinqtonun yeni Bakı strategiyası - sülhdən əvvəl investisiya

ABŞ Azərbaycanın enerji sektoruna investisiyaların genişləndirilməsini və infrastruktur layihələrində, o cümlədən TRIPP (Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifaha Doğru Yolu) ilə bağlı təşəbbüslərdə iştirakı müzakirə edir. Musavat.com bildirir ki, bu barədə ABŞ Dövlət Katibinin İqtisadiyyat, Enerji və Biznes Məsələləri üzrə köməkçisi Keleb Orr bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ enerji sektoruna konkret investisiyalar qoymağı planlaşdırır. “Bu iqtisadi dialoqun məqsədi iqtisadi təkliflərimizi birləşdirmək, icra planı hazırlamaq və konkret nəticələr əldə etməkdir. Nəticədə, sülh iqtisadi rifahda ortaq maraqlar əsasında qurulur”.
Azərbaycan və Ermənistan arasında yekun sülh sazişinin imzalanması istiqamətində aparılan danışıqlar fonunda ABŞ-ın regiona iqtisadi marağının artması diqqət çəkir. Vaşinqton uzun müddətdir ki, Cənubi Qafqazda sabitliyin təmin olunmasının iqtisadi layihələr üçün yeni imkanlar açacağını vurğulayır. ABŞ rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, Bakı ilə İrəvan arasında sülhün əldə olunması Mərkəzi Asiyanı Aralıq dənizi və Avropa bazarları ilə birləşdirən yeni ticarət və nəqliyyat marşrutlarının inkişafına təkan verə bilər.

Bu baxımdan, ABŞ-ın investisiya marağının sülh sazişindən əvvəl görünməsi təsadüfi deyil. Vaşinqton regionda təhlükəsizlik və iqtisadi inteqrasiyanın paralel şəkildə inkişaf etməsini istəyir. ABŞ üçün əsas məqsədlərdən biri Orta Dəhlizin gücləndirilməsi, enerji və logistika layihələrinin genişləndirilməsi, həmçinin Cənubi Qafqazın qlobal ticarət zəncirində rolunun artırılmasıdır.
Ekspertlər hesab edirlər ki, böyük investisiyalar çox zaman siyasi razılaşmaları sürətləndirən amillərdən biri olur. Xarici kapitalın cəlbi yeni iş yerləri, infrastruktur layihələri və regional əməkdaşlıq imkanları yaradır. Bu səbəbdən ABŞ şirkətlərinin və maliyyə institutlarının regiona marağı həm iqtisadi, həm də geosiyasi məna daşıyır. Digər tərəfdən, Vaşinqton anlayır ki, sülh olmadan iri investisiya layihələrinin təhlükəsizliyi tam təmin edilə bilməz. Məhz buna görə ABŞ rəsmiləri son illərdə Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh prosesinin tezliklə yekunlaşmasının vacibliyini xüsusi vurğulayıblar.
Beləliklə, ABŞ-ın sülhdən əvvəl investisiya marağı əslində gələcək dövrə hazırlıq kimi qiymətləndirilə bilər. Vaşinqton regionda sabitliyin bərqərar olacağı təqdirdə Cənubi Qafqazı Avrasiya ticarətinin əsas qovşaqlarından birinə çevirmək niyyətini gizlətmir. Bu isə Azərbaycan üçün əlavə sərmayə, yeni nəqliyyat layihələri və beynəlxalq iqtisadi çəkisinin artması demək ola bilər.

Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Xəyal Bəşirovun bildirdiyinə görə, Bayden administrasiyasından fərqli olaraq, Tramp hökuməti Cənubi Qafqaza münasibətdə ədalətli yanaşmağa çalışır. Keçmiş iqtidarın aşkar ermənipərəst olduğunu xatırladan X.Bəşirova görə, indiki ABŞ hakimiyyəti balansı gözləməyə üstünlük verir: "Tramp hökuməti Cənubi Qafqaz siyasətində sanki Gürcüstanı bir o qədər prioritet saymır. Açığı, Tiflislə təmasları müşahidə etmirəm. Görünür ki, ABŞ üçün bölgədə əsas açar Azərbaycan və Ermənistan məsələləridir. Çünki münaqişə vəziyyətində olan ölkələrin barışığı, dayanıqlı sülh həm də investisiyaların yatırılmasına ən böyük zəmanətdir. Əgər Bakı və İrəvan anlaşırsa, Tiflislə bağlı narahatlıq qalmır, çünki tranzit ölkədir - o səbəbdən, sabitlik olan məkana əminliklə investisiya qoymaq olar. ABŞ isə investisiya qoyduğu bölgədə münaqişə, konflikt, qeyri-sabitlik, hərbi eskalasiya əleyhinədir. Odur ki, Rubionun köməkçisinin açıqlaması Vaşinqtonun regionla bağlı ümumi planlarını ifadə edir".
Siyasi şərhçi istisna etmir ki, Rusiya ABŞ-nin və bütövlükdə Qərbin regiondakı maraqlarının reallaşmasına siyasi-iqtisadi və diplomatik yollarla mane olmağa çalışacaq: "Amma Rusiya əvvəlki deyil və özünün keçmiş təsir zonasına nüfuz edə bilmir. Bu, regional proseslərdə güc itkisindən irəli gəlir. Müharibə Rusiyanı zəiflətdikcə, ABŞ və Avropa Birliyi fürsət bilib MDB məkanında təsirini artırır. Qarşıdakı dövrdə ABŞ Azərbaycan və Ermənistanla əlaqələri daha da genişləndirəcək. Artıq regiona Gürcüstan üzərindən giriş siyasəti yoxdur. Bunu Saakaşvili dövründə sınaqdan keçirdilər. Tramp hökuməti isə Azərbaycan və Ermənistandan Cənubi Qafqaza nüfuz edir".